Τα λέει όλα

Ας χαθούμε σε ένα βιβλίο που αξίζει. Δεν είναι όλα τα βιβλία ωραία αλλά όλα όσα είναι μας φέρνουν πιο κοντά στον εαυτό μας

Η μικρή Μπιζού
Πάτρικ Μοντιάνο
Ο Πάτρικ Μοντιάνο βραβεύτηκε με βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας για το 2014. Η μικρή Μπιζού είναι ένα μικρό σε έκταση βιβλίο, διαβάζεται σε μία μέρα, σε ένα βράδυ. Είναι ένα βιβλιό που σκεπάζεται από τη βαριά μελανχολία της μοναξιάς και του απροσδιόριστου φόβου. Η μικρή, δεν είναι πλέον μικρή, αλλά μία μεγάλη που προσπαθεί να επιβιώσει στον κόσμο των σκιών. Είναι ένα βιβλίο πολύ ατμοσφαιρικό, μεταδίδει δυνατά συναισθήματα. Διαβάζοντας το περπατάμε όλοι χωρίς σκοπό, γεμισμένοι με φόβο για τον φόβο, φόβο για το άδειο μας δωμάτιο χωρίς θέρμανση. Όλοι μας ζαλιζόμαστε γιατί το Παρίσι είναι έρημο και σκοτεινό σήμερα και η στάση του μετρό πολύ μακρυά. Όλοι μας περιμένουμε να έρθει να μας πάρει κάποιος από το σχολείο, αλλά κανένας ποτέ δεν εμφανίζεται. Δεν είμαι σίγουρη μα φαντάζομαι πως όλοι νιώθουν κάποτε φοβισμένοι από τη μοναξιά τους. Όλοι έχουν στιγμές που τίποτα δεν μοίαζει σταθερό και όμορφο, όλοι νιώθουν χαμένοι, φαντάζομαι. Το βιβλίο δεν μεταδίδει ένα άγνωστο συναίσθημα, δεν μεταδίδει κάτι που μόνο η μικρή αισθάνθηκε αλλά κατί που σχεδόν όλοι βιώνουν. Όμως είναι ο τρόπος που το μεταδίδει που το κάνει μοναδικό. Είναι ένα βιβλίο ζωντανό και νιώθουμε ζωντανοί όταν το διαβάζουμε. Στο τέλος η λύση δεν έρχεται, η μικρή βυθίζεται στη μελανχολία της και στο βίαιο παρελθόν της. Και είναι ένα δύσκολο τέλος αυτό γιατί θα θέλαμε, θα έπρεπε, η μικρή να βρει διέξοδο και να νικήσει όλες τις σκιές που την κυνηγούσαν. Το Παρίσι, πιο μελανχολικό και βαρύ από ποτέ, είναι ο τόπος. Ο χρόνος είναι απροσδιόρστος και ενισχύει το μυστήριο της ηρωιδας, που ναι μεν δεν είναι μικρή αλλά δεν γνωρίζουμε πόσο μεγάλη είναι όταν μας αφηγείται την ιστορία της. Επίσης πως μας αφηγείται αφού στο τέλος πεθαίνει; Η μήπως όχι. Ακόμα και αν δεν βρήκα στο βιβλίο την κάθαρση που θα ήθελα, τη λύση για να νικήσω τη μελαχολία και το φόβο για τον φόβο, θα κρατήσω το πόσο δυντά ένιωσα ότι ένιωθε η μικρή, το ότι κύλησα μαζί της στο Παρίσι, χαθηκά στις σκέψεις μου και δεν βρήκα ποτε τον δρόμο για το σπίτι. Πιο σπίτι, είχε σπίτι τελικά; Η μικρή Μπιζού βρηκέ τον παιδικό της εαυτό στο κοριτσάκι που ανέλαβε να φροντίζει και λύγισε όταν αυτό έφυγε με τους άψυχους γονείς του. Η μικρή Μπιζου που μεγάλωσε είναι ένα κομμάτι μέσα μας που πολεμάμε να εξαφανίσουμε αλλά υπάρχει. Είναι εκεί όταν περπατάμε μόνοι, όταν καθόμαστε ήσυχοι στο λεωφορείο, όταν κάνουμε τα ψώνια μας και έξω βρέχει. Η μοναξιά δεν είναι υπέροχη αλλά όσο έχουμε τον εαυτό μας δεν είμαστε ποτέ αληθινά μόνοι.

Και τέλος η άρχη της τανίας για εικόνες από ένα πιο όμορφο και ανθρώπινο Παρίσι.

*το βίντεο και εικόνες δεν είναι στην κατοχή μου απλώς τα αναδημοσίευσα

Ερνέστ Χέμινγουει Ο γέρος και η θάλασσα

Η νουβέλα αυτή δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά  στο περιοδικό Life και προκάλεσε πολύ θετικά σχόλια, οδηγώντας τελικά στη βράβευση του Χέμινγουεϊ με το Νόμπελ λογοτεχνίας! Το μυθιστόρημα μιλάει για ένα γέρο ψαρά που μόνος και αβοήθητος παλεύει απελπισμένα στον ωκεανό, στα ανοιχτά της Κούβας, με έναν τεράστιο ξιφία. Ένα από τα σπουδαιότερα και σχετικά σύνχρονα βιβλία γεμάτο με σπουδαία φιλοσοφικά νοήματα για τη ζωή και τον αγώνα που απαιτεί. Ένα σπουδαίο βιβλίο σοβαρό που έχει την ικανότητα να επηρεάσει τον τρόπο σκέψης του αναγνώστη, να τον ευχαριστήσει και να τον διδάξει.

Ερμηνίες ( για όσους το έχουν ήδη διαβάσει)
Στην νουβέλα αυτή αντικατοπτρίζεται η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και αποτελεί  ένα ζωντανό παράδειγμα για την ανυπέρβλητη προσπάθεια του ανθρώπου και την διαρκή και καθημερινή πάλη και μόχθο.Ο ψαράς αγωνιά, αγνοεί τις βασικές του αναγκές και καταβάλει υπεράνθρωη προσπάθεια για να πιάσει ένα ψάρι, το πιο όμορφο και μεγάλο που του δόθηκε η ευκαιρία να πιάσει. Ο Χέμινγουει με τις λέξεις του, μεταδίδει όσο καλύτερα γίνεται όλο αυτόν τον αγώνα που κατά προέκταση θυμίζει ολόκληρη τη ζωή. Ο ψαράς ρισκάρει τα πάντα για να πιάσει ένα ψάρι, που θα το εξασφαλίσει χρήματα αλλά και δόξα, και τα καταφέρνει. Όμως δεν τελιώνουν όλα εκεί. Τα σκυλόψαρα, όπως έχουμε δει πολλές φορές να συμαβαίνει στην καθημερινότητά μας, του αρπάζουν το ψάρι που τόσο κόπιασε να πιάσει. Ο ψαράς γίνεται ένα με το αντικείμενο το φόνου του, που δεν ήθελε στα αλήθεια να σκοτώσει, που έμαθε να αγαπά και να λυπάται. Να λυπάται όχι μόνο γιατί το έχασε αλλά γιατί του έκλεψε τη ζωή. 
Το παρακάτω βίντεο αποτελεί τη μεταφορά της νουβέλας σε ταινία μικρού μήκους. Χωρίς βέβαια να αποτελεί αντικαταστάτη του βιβλίου, είναι μία πολύ όμορφη δημιουργία.Η εικόνα του βιβλίου αυτού, που εχεί χαρακτεί στο μυαλό μου και πολύ συχνα θυμάμαι είναι τα όνειρα του γέρου. Πάντα ονειρευόταν τα λιοντάρια!

Ζώρζ Περέκ 
Ζωή: Οδηγίες χρήσεως
Το μυθηστόρημα αυτό αποτελεί το δημιφιλέστερο έργο του συγγραφέα και κατά την αποψή μου είναι ένα βιβλίο που αξίζει οπωδήποτε να διαβαστεί. Είναι ένα έργο ιδιαίτερο και προσωπικά θεωρώ πως αποτελεί εμπειρία για κάθε αναγνώστη. Κάποιοι κριτικοί το φέρουν ως παράδειγμα μεταμοντέρνας λογοτεχνίας και χωρίς υπερβολές αποτελεί απόπειρα να αποτυπωθεί ολόκληρη η ζωή σε ένα μόνο βιβλίο. 
Το μυθιστόρημα είναι ένα συνοθήλευμα από ιστορίες πολλών πτυχών της ανθρώπινης ζωής, οι οποίες  ξεδιπλώνονται όσο γυρνάμε τις σελίδες. Κέντρο και αφορμή για την αφηγησή αποτελεί μία πολυκατοικία στο Παρίσι.
Από πολλούς αναγνώστες θεωρείται κουραστικό, λόγω των μακροσκελών του περιγραφών. Προσωπικά θεωρώ πως αποτελεί ένα πρωτόγνωρο βιβλίο που κάθε αναγνώστης με άποψη οφείλει να διαβάσει.

Ερμηνείες (για όσους το έχουν ήδη διαβάσει).
Για μένα το βιβλίο διέφερε από οτιδήποτε άλλο έχω διαβάσει. Υπήρχαν κομμάτια του που πραγματικά με συγκλόνησαν και με συγκίνησαν βαθειά (όπως το τέλος του, οι περιγραφές του πίνακα που σκόπευε να ζωγραφίσει ο Βαλέν αλλά και κάθε κομμάτι που ένιωθα πως ο συγγραφέας ξέφευγε από την αυστηρή του αφήγηση και άφηνε το εαυτό του να αιστανθεί και να εκφράσει αυτά του τα συναισθήματα αλλά και τις απόψεις του). Τα σημεία αυτά πραγματικά με τράνταξαν όπως μόνο η πραγματική λογοτεχνία καταφέρνει να κάνει και για αυτό θεωρώ αυτό το βιβλίο ένα από τα καλύτερα από όσα έχω διαβάσει. Σίγουρα δεν κρύβω πως όλες αυτές οι περιγραφές συχνά με κούρασαν. Αναρωτιέμαι αν θα έπρεπε να τους έχω δώσει μεγαλύτερη προσοχή και να έχω βγάλεί κάποια πρόσθετα συμπεράσματα από όλες αυτές. Για παράδειγμα αν όλοι αυτοί οι μακροσκελής καταλογοί αντικείμενων που αναφέορνται για το κάθε σπίτι θα έπρεπε να  δίνουν, παραπάνω απο τα προφανή, στοιχεία για την προσωπικότητα και την ψυχή των ενοίκων. Δυστυχώς δεν κατάφερα να αποκωδικοποιήσω κάτι τέτοιο. 
Το κύριο συναίσθημα που μου άφησε το βιβλίο κάθε φορά που σταματούσα την ανάγνωση αλλά κυριώς όταν το τελίωσα ήταν μία βαθεία και ήρεμη μελανχολία. Μια μελενχολία για τη ζωή που περνά τόσο γρήγορα, σχεδόν προσπερνά. Μία μελανχολία γιατί όλες αυτές οι ιστορίες με έκαναν να αιστανθώ πως είμαστε όλοι ασήμαντοι μποστά στο χρόνο που κυλά ασταμάτητα είτε το θέλουμε είτε όχι. Πολύ λίγη αισιοδοξία και πολύ λίγη ευτυχία εντόπισα στο βιβλίο αυτό, χωρίς βέβαια αυτό να μειώνει την αξία του. 
Όταν το βιβλίο τελίωσε ένιωσα πολύ κοντά σε πολλόυς από τους βασικούς ήρωες. Οξύμωρο,  διότι ο συγγραφέας δεν αφιέρωσε πολλές σελίδες για να αναλύσει την ψυχοσύνθεσή τους. Βέβαια, ίσως αυτό να είναι και το πιο συγκλονιστικό στοιχείο του βιβλίου. Ένιωσα λοιπόν τη μοναξιά τους, την σαδιστική προσπάθεια του Μπάτερλμπουθ, την αδιαφορία για τον θάνατό του από κάποιους ενοίκους αλλά και την θλίψη του ζωγράφου για το ίδιο γεγονός. Ένιωσα απογοήτευση που δεν ολκλήρωσε το έργο του ( τη ζωγραφιά με όλες τις προσωπικότητες που συναντήσαμε στο βιβλίο -179 !- ), ένα έργο τόσο φιλόδοξο που κάθε αναγνώστης ξέρει μέσα του πως στο τέλος δεν θα πραγματοποιηθεί. Όπως ακριβώς και με το σχέδιο ζωής του  Μπάτερλμπουθ. Δηλαδή ο συγγραφέας δημιουργεί τους πιο βασικούς του ήρωες με όνειρα φιλόδοξα και παράδοξα τα οποία τελικά γίνονται ο λόγος υπαρξής τους. Δυστυχώς και οι δύο αδυνατούν να τα ολοκληρώσουν και βασανίζονται πολύ καθώς νιώθουν τι θα συμβεί. Αυτό από μόνο αποτελεί ένα θλιβερό γεγονός, διότι δύο ζωές ουσιαστικά χάθηκαν χώρις οι δύο άνθρωποι να βρουν τον προορισμό που τόσο παθιασμένα αποζητούσαν. 
Το σχέδιο του  Μπάτερλμπουθ είναι από μόνο του αναπάντεχο και μοναδικό. Ποθεί το έργο και οι προσπάθειες όλων αυτών των χρόνων, όλης του της ζωής δηλαδή να μην αφήσει κανένα ίχνος. Υποδηλώνεται έτσι η ματαίοτητα της ζωής αλλά και η απαξίωση το ήρωα- ίσως και του συγγραφέα- απεναντί της. 
Οι περισσότερες από τις ιστορίες στο βιβλίο προβάλλουν τις κακουχιές και τις κακοτυχίες της καθημερινότητάς. Περιγράφεται με όλους σχεδόν τους τρόπους, η αποτυχία, η θλίψη, η απώλεια, η μοναξιά, ο εγωισμός και ο θάνατος. 
Σε ένα κόσμο ρομαντικό στη θεωρία αλλά, κατα κύριο λόγο, σκληρό στην πραγματικότητα, ο Ζώρζ Περέκ, μας προσγειώνει και μας παραδίδει μαθήματα ζωής. Μπορεί, κατά την αποψή μου, να είναι σχετικά μονόπλευρος ως προς τις άσχημες στιγμές της ζωής, αλλά το έργο του είναι ένα βιβλίο που ζωντανεύει μπορστά μας και μας κάνει και έμας να νιώσουμε ζωντανοί, μας δημιουργεί συναισθήματα πραγματικά. Ένα βιβλίο αρκετά δυνατό ώστε να μας κάνει να αναθεωρήσουμε πολλά, να σκεφτούμε σοβαρά και τελικά να σταματήσουμε να σπαταλάμε τη ζωή και να τη ζήσουμε.